(bijdrage van Nand Braam)
Stelling: in ieder mens is een latent- transcendent beginsel aanwezig. Onderbouwing van deze stelling is te vinden in de theorieën van Jung over archetypen. Jung zegt: “Deze archetypische kracht wordt aangeduid met de naam religieus archetype, ook wel het archetype van het Heilige. Wij leven in een cultuur waarin ‘God is dood’ is uitgesproken. Het religieus archetype is bij velen van de huidige generatie niet geactualiseerd. Het sluimert echter wel in de diepere lagen van de autonome psyche bij elk individu.â€
Dit latent- transcendent beginsel wordt in het gnostiek-christendom wel goddelijke vonk genoemd. Jung begreep onmiddellijk het grote belang van de in 1945 in Egypte gevonden Nag-Hammadi –geschriften, daterend uit de begintijd van het Christendom. Jung heeft er zeer voor geijverd dat deze geschriften beschikbaar zouden komen voor de wereldgemeenschap. Als blijk van waardering hebben bepaalde onderdelen van deze Nag-Hammadi-geschriften (o.a. Het Evangelie van de Waarheid van Valentinus) de naam Codex Jung gekregen. De hoeders van het gnostiek erfgoed in de moderne tijd zoals bv de moderne rozenkruisers van het Lectorium Rosicrucianum spreken liever van geestvonkatoom i.p.v. goddelijke vonk of latent-transcendent beginsel.
Waarom komt bij de ene mens dit latent-trancendent beginsel wel tot ontwikkeling en bij de ander niet?
Er zijn, volgens mij, in ieder geval 2 factoren aan te geven die de ontwikkeling van het latent-transcendent beginsel remmen of zelfs geheel kunnen doen uitdoven:
- De orthodoxie.
- Een wetenschap die pretendeert dat een naturalistisch/materialistisch wereldbeeld het enige juiste wereldbeeld is.
Toelichting bij a: ik beperk me hier tot de orthodoxe stromingen in het westen zoals het orthodoxe katholicisme en de orthodoxie in het protestantisme. Het letterlijk nemen van Bijbelteksten kan een ernstige belemmering voor de ontwikkeling van het latent-trancendent beginsel zijn . Erg duidelijk is dat in de creationistische visie dat God de wereld in 6 dagen geschapen heeft. Als men de schepping niet leest in symbolische taal maar de betreffende Bijbeltekst letterlijk neemt, gaat veel religieuze creativiteit verloren. Hoogtepunt of liever gezegd dieptepunt op het gebied van het uitschakelen van het eigen denken is de in de katholieke orthodoxie bestaande, in 1870 afgekondigde onfeilbaarheid van de paus wanneer hij ex cathedra spreekt in leerstellige kwesties. Maar ook door bv het letterlijk nemen van de wonderen van Christus uit het Nieuwe Testament, brengt men een inperking aan in de religieuze creativiteit. Dat het ook anders kan (de wonderen uit het Nieuwe Testament symbolisch opvatten) getuige o.a. het boek “De nieuwe Mens†van Dr. Maurice Nicoll.
Toelichting bij b: De Lachende theoloog heeft in veel van zijn stukjes plausibel gemaakt dat de natuurlijke werkelijkheid slechts een deel van de totale werkelijkheid is. Het aannemen van het bestaan van een bovennatuurlijke werkelijkheid is plausibeler dan het ontkennen ervan. De wetenschap bestudeert de natuurlijke werkelijkheid . Daarin is grote vooruitgang geboekt. Als nu de wetenschapper (en volgelingen) hieruit besluit dat een naturalistisch/materialistisch wereldbeeld het enige juiste wereldbeeld is (alle raadsels zullen op den duur ontsluierd worden), zal het latent-transcendent beginsel in deze personen waarschijnlijk een langzame dood sterven.
Maar waarom zou de wetenschapper besluiten dat een naturalistisch/materialistisch wereldbeeld het enig juiste wereldbeeld is? Wolfgang Pauli (1900-1958;bekend fysicus en Nobelprijswinnaar in 1945 voor het uitsluitprincipe van Pauli (twee elektronen in een atoom kunnen zich niet in dezelfde kwantumtoestand bevinden; door Einstein voorgedragen voor de Nobelprijs) zegt:
“Correspondentie, complementaire antipolen, eenheid – ze duiken onafhankelijk van elkaar op in de natuurkunde en in ideeën over het onderbewuste. Het onderbewuste heeft zijn analogie in het veldbegrip in de natuurkunde en beide zijn paradoxaal genoeg door een waarnemingsprobleem tot het domein van het niet-voorstelbare (Unanschauliche) gaan behoren. Hoewel we in de natuurkunde niet van archetypen spreken maar van statistische wetten, convergeren deze beide formuleringen waar ze een eng deterministisch causaliteitsbegrip verbreden tot meer algemene relaties. Dit brengt me ertoe te verwachten dat het denken over het onderbewuste de therapeutische toepassingen zal ontstijgen en zal gaan behoren tot objectieve natuurwetenschap toegepast op levensverschijnselen.â€
Toch een verrassend andere Pauli dan de zakelijke scherpslijper die de meeste fysici in hun hoofd hebben.
(bij de afbeelding: Jung).
Dit sluit goed aan bij de stukken van De Lachende Theoloog en de uitleg is helder! Ik ben nu in de eerste hoofdstukken van ‘De tao van fysica’, leuk om nu ook wat aanknopingspunten naar Jung en Pauli te zien.
“dat het denken over het onderbewuste … zal gaan behoren tot objectieve natuurwetenschap toegepast op levensverschijnselen.”
Heb je Pauli wel goed begrepen, Nand?
Pauli heeft het over Unanschaulich, niet over niet-naturalistisch.
Nand, als je het woordje ‘latent’ weglaat, kan ik het met je stelling nog wel eens zijn, maar met je onderbouwing niet, ik vind die grappig genoeg nogal orthodox. En waarom je de Nag-Hammadi-geschriften er zomaar even tussendoor noemt, is met niet duidelijk.
Latent-transcendent beginsel, archetypische kracht, goddelijke vonk, geestvonkatoom…noemden we dat vroeger niet ‘gewoon’ ziel? Al die begrippen hebben in ieder geval het -wat Pauli noemt- waarnemingsprobleem, ze behoren tot het domein van het niet-voorstelbare.
Inderdaad, er valt niets te bewijzen. Maar dat de mens zich überhaupt de zinsvraag kan stellen, dat we onszelf goden kunnen scheppen en dat we ons een idee kunnen vormen van het transcendente is voor mij persoonlijk voldoende om ‘het’ te ervaren (‘bestaan’ is hiervoor -zoals dominee Klaas- ons leerde, een woord dat niet afdoende is).
Dat we de ziel zouden kunnen ontwikkelen, zoals jij zegt, waag ik te betwijfelen. Ik houd het op genade en die schijnt -oh raadsel- inderdaad niet voor iedereen weggelegd. Meester Eckhart zegt het zo: je hoeft God niet te zoeken, want Hij zoekt jou wel.
Dat je de orthodoxie en een bepaald soort wetenschap ziet als de tegenstrevers van smens spirituele ontwikkeling, moet je nog eens goed overdenken Nand. Ik begrijp je aversie wel maar je kunt toch niet staande houden dat er zich binnen de orthodoxie nooit iets positiefs heeft voorgedaan. De orthodoxie heeft bijvoorbeeld ook een zeer voorname rol gespeeld in de continuïteit van de verschillende godsdiensten en dus in het erfgoed dan uiteindelijk op onze bordjes is gevallen.
En ach, die wetenschap is nog veel te jong om ze wat dan ook te verwijten.
@ Martin
Mijn voorbeeld was denk ik achteraf ook niet zo gelukkig gekozen.
@ Lucas
Ik haalde de Nag- Hammadi geschriften erbij, omdat daar nadrukkelijk gesproken wordt over de goddelijke vonk. In het Oude en Nieuwe Testament kom je dat volgens mij niet tegen.
Voor mij is de ziel een veel ruimer begrip dan latent-transcendent beginsel, goddelijke vonk, archetypische kracht, geestvonkatoom .
Ik ben niet zo van de†genadeleerâ€, die niet voor iedereen is weggelegd (overigens heb ik wel veel ontzag voor de denkkracht van Meister Eckhart). In die zin ben ik het eens met de moderne Rozenkruisers die geloven dat een latent-transcendent beginsel in iedereen aanwezig is. De omstandigheden bepalen of dat beginsel “aangeslagen†wordt. Als het “aangeslagen†is , kun je er zelf veel aan doen (studie, meedoen met een interessant blog zoals dit etc.) om zogezegd “het pad te gaanâ€.
Ik was inderdaad te negatief over de orthodoxie. Maar ja in zo’n kort stukje moet je enigszins overdrijven om je punt duidelijk te maken.
@Martin @ Jan Riemersma
Ik kom toch nog even terug op het voorbeeld van de uitspraak van Pauli over het onbewuste. Je hebt , volgens mij, gelijk dat deze uitspraak niet in strijd is met een naturalistisch wereldbeeld. Maar het doorbreekt , volgens mij, wel de grenzen van het materialistisch wereldbeeld (voor Pauli persoonlijk). Ik werk nu voor de duidelijkheid met de volgende omschrijvingen:
1. Het naturalisme zegt dat de werkelijkheid een bepaalde structuur heeft die door de mens kan worden begrepen. Deze structuur maakt het mogelijk dat wij behoorlijke wetenschappelijke theorieën over de werkelijkheid kunnen opstellen: en deze theorieën kunnen gezamenlijk alle verschijnselen die ons opvallen wel verklaren. Voor god en goden is er in dit metafysische wereldbeeld geen plaats ingeruimd: ze kunnen wel bestaan, maar dan ergens waar hun tekens voor ons niet merkbaar zijn.
2. De moderne wetenschap heeft zijn wortels in de Renaissance, toen men zich los begon te maken van de dogma’s van de katholieke kerk. Langzaam werden de mensen vrij om de wereld te onderzoeken en te interpreteren, en bij dit nieuwe onderzoeken, wat zou uitgroeien tot de empirische wetenschap. Het bleek al snel, dat men heel goed kon zonder termen als God of ziel (waarvan het bestaan ook niet te bewijzen was) om bepaalde verschijnselen te verklaren. Vandaar dat de empirische wetenschappen over het algemeen materialistisch zijn. De werkelijkheid van verschijnselen als ‘geest’ of ‘bewustzijn’ worden erkend noch ontkend, ze vallen simpelweg buiten het onderzoeksgebied en er worden geen uitspraken over gedaan.
Ongetwijfeld kan Jan Riemersma beter de verschillen en de overeenkomsten uitleggen tussen een naturalistisch wereldbeeld en een materialistisch wereldbeeld. Of is het gewoon hetzelfde. Hij heeft er voor doorgeleerd.
Pauli & Jung:
http://press.princeton.edu/chapters/s7042.html
Tsja, Nand, ik zou soms zelf wel God willen zijn in het diepst van mijn gedachten, en niet alleen een vonkje daarvan. Dat zal Kloos wel eens gedacht hebben en Karel Appel zat niet ver verwijderd van dat gedachtegoed toen hij bij Wim Kayser destijds bij de VPRO bij de ‘wetenschappers’ aan tafel zat, imho. (Zie je wel, ondanks alles, heb ik ze toch ook wel eens, die samenstromen van emotie en beperkte kennis, meningen, die ik ‘vind’ of ik ‘geloof’ meestal als taaluiting bezigen, mevrouw Atsou-Pier, die zelf haar ‘meningen’ meestal beter onderbouwt dan ik ooit zou kunnen.)
Waarom zouden die teksten die in 1945 gevonden zijn nou opeens zo veel belangrijker zijn dan andere, behalve dan dat het andere teksten zijn dan die waarvan we moeten aannemen dat die ook nog ten eeuwige dagen tot ‘strijd’ zullen voeren? We ontwikkelen – hoop hoop hoop = en geloof en liefde, en dat laatste is dan weer het belangrijkste hoor je dan nog wel eens op begrafenissen = – naar een wereldgemeenschap, die uitgaat van de feitelijke angstigheden en het elkaar wederzijds ‘met rust laten’ waar nodig en mogelijk. Ik heb er soms een hard hoofd in. De gemiddelde mens is geen intellectueel en daar ook niet toe op te voeden, vrees ik.
De pdf van Martin gedownload, 25 pagina’s, maar jullie ‘informatieverwerkingsvermogen’ is kennelijk heel veel groter dan het mijne. Ja, Jan Riemersma heeft er toe bijgedragen dat ik me weer ten volle bewust ben (juist vanwege zijn doordenken van de implicaties van de evolutietheorie) dat we bescheiden moeten zijn. Maar dat is het dan toch ook wel weer. We hebben geen idee verder, dan wat de empirische wetenschap aandraagt. Hoe kwamen we erachter dat er moleculen waren en atomen en verder…. Dat er dichters waren en ‘beeldende’ mensen, en muzikale grootheden, ook mooi, zeker, maar dat ‘wisten’ we al.
O god, waarom hebt Ge mij persoonlijk ook nog verlaten (of zelfs nooit angehaucht), als u zo veel strijd laat voeren onder de mensen?
Nog niet ver in die pdf, maar ik kan me een ‘verwarde’ Pauli wel voorstellen…met die ‘echte’ inzichten in de ‘materie’. De rest lijkt me ‘romantiek’ van Jung. (De scarabee in de kamer van de therapie… hoe ver voer je ‘psychic’ theorie voort zonder echt ‘experimenteel’ onderzoek? Dat kon in een groot deel van zijn tijd ook al! Zie Heymans hier in Nederland. )
Er bestaat misschien wel helemaal geen onbewuste of voorbewuste. Misschien een ‘ziel’ die min of meer ‘intelligente combinaties’ uitprobeert. Ter survival.
Ik wil ook wel een jurk met van die schoenen van 700 euro het paar eronder. Dat kan niet anders dan dat een ‘jaloerse’ duivelsman dat zegt.
Goed en kwaad, ik hou het erop dat de ‘besten’in de kennis en het inzicht in de ‘fysische samenhangen der omstandigheden’ ook de beste ‘kansen’ hebben de moeilijkste vragen te beantwoorden. Ik zie niet in wat ‘oude geschriften’van welke aard ook, daar nou een bijdrage aan kunnen leveren. De mens is een progressief, zelfs epigenetisch (lijkt het) wezen. En nogal gelovig.
@ Theo s
Theo s zegt: “Goed en kwaad, ik hou het erop dat de ‘besten’ in de kennis en het inzicht in de ‘fysische samenhangen der omstandigheden’ ook de beste ‘kansen’ hebben de moeilijkste vragen te beantwoorden. Ik zie niet in wat ‘oude geschriften’ van welke aard ook, daar nou een bijdrage aan kunnen leveren. De mens is een progressief, zelfs epigenetisch (lijkt het) wezen. En nogal gelovig.â€
Dit vind ik echt een merkwaardig statement. Als het om goed en kwaad gaat is het “slimste jongetje van de klas†vaak helemaal niet zo intelligent. Kijk eens naar de “slimste jongetjes uit de klas†in nazi-Duitsland. Oude geschriften kunnen ook nu nog heel belangrijk zijn. Het verhaal over de grot van Plato bv is heel oud maar zeker nog bruikbaar en leerzaam in de huidige tijd.
Maar waarschijnlijk begrijp ik je nu helemaal verkeerd. Hoe moet ik het wel zien?
De boekbespreking van Pauli/Jung letters is zeer boeiend (waarvoor dank Martin). Ik heb het nu één keer globaal doorgelezen. Mijn systeem is: eerst globaal doorlezen, dan pas de diepte in. Het is geen gemakkelijke materie en er komt veel langs. Dit soort stof moet echt bezinken en dat kost tijd, althans bij mij.
Wat je van Jung ook mag denken, het is in ieder geval een grote verdienste van hem dat hij de discussie met Pauli heeft gevoerd en vastgelegd, zodat we er nu nog van kunnen “genieten†en leren. Kennelijk was het in die tijd in de wetenschap nog mogelijk een vruchtbaar kontakt te hebben tussen ogenschijnlijk totaal verschillende disciplines in dit geval de fysica/chemie en een geesteswetenschap Kom daar nu nog eens om in de huidige wetenschappelijke wereld. De opsplitsing in steeds meer disciplines en specialiteiten is steeds verder doorgegaan. Wie zorgt er nu voor het overzicht en legt de dwarsverbanden aan? ? Ligt hier niet een schone taak voor de filosofen?
Nand, een verschrijving inderdaad. Goed en wel, werd plots goed en kwaad. Dat was niet de bedoeling.
Ga die pdf de komende dagen ook maar eens echt proberen te lezen.
Tjeu van den Berk heeft veel verschillende buitengewone ervaringen, waarin van een soort ‘heilige huiver’ sprake is, onderzocht en beschreven in zijn boek ‘Het numineuze’.
Recensie van Het numineuze van Tjeu van den Berk:
http://www.trouwcommunities.nl/religie-filosofie/opinie/recensies/1/3489.html
@ Trouwe lezeres
Hartelijk dank voor de boekverwijzing en de recensieverwijzing. Ik heb het boek op het lijstje nog aan te schaffen boeken geplaatst.
@ Nand,
Graag gedaan; ik weet welhaast zeker dat je het een prachtig boek zult vinden.
Mijn topervaring: op mijn vijfenveertigste: of God ook kan trefballen, of ik dat vragen wou namens een zes(tien) jarige van toen. (Niemand weet meer wat trefballen is, denk ik, wie weet, Google wel?) Zoiets, en je kunt ook geweldig overdrijven natuurlijk. Maar de gepaard gaande emotie was: alles is voor elkaar! Het klopt! Niet gedrogeerd. En toch: een illusie die er even over deed een heel verklaarbare illusie te zijn.
Kortom, heerlijk om even te balanceren op koorden die sommigen kennelijk voor eeuwig willen spannen. Het kernwoord in de vorige zin was “even”. Sommigen willen dat “even” heel lang laten duren. Ik begrijp dat ‘best’ wel, maar ja dan heb je (vaak) anderen per se als ‘toehoorder’ nodig, en dat is nou weer niet zo ‘verstandig’. Denk ik.
Uw trouwe lezeres.
P.S. Ik zou die dertienhonderd dromen van die dertigjarige Pauli in crisis (moeder zich net aan het koord der (on)eindigheid opgehangen, en al die dromen in minder dan een half jaar ‘geproduceerd’, begrijp ik van Wiki ) wel eens integraal willen lezen. Dat zou nog eens flamboyante inzichten kunnen geven in een echt briljante geest in crisis, maar dan vooral buiten Jungiaanse kaders om.
Voor de vrouwen onder ons: Pauli heeft op de foto op Wiki ook een strakke blik. Kweennie, iets te geniale ‘uitstraling’ in die ogen voor nageslachterigheid. Het maakt hem niet minder geniaal. Het kan ook pech zijn, de uitstraling.
Waarom kom ik nou altijd weer op Peggy Lee uit? Altijd weer de blues! Dat moet in je eigen levensgeschiedenis zitten, veel meer nog dan in je levensverhaal.
Handige onhandigheid. De meest intelligente zeilen (niet per se als veertienjarige) over eenzame wereldzeeën. Toch?
Theo s schrijft: “P.S. Ik zou die dertienhonderd dromen van die dertigjarige Pauli in crisis (moeder zich net aan het koord der (on)eindigheid opgehangen, en al die dromen in minder dan een half jaar ‘geproduceerd’, begrijp ik van Wiki ) wel eens integraal willen lezen. Dat zou nog eens flamboyante inzichten kunnen geven in een echt briljante geest in crisis, maar dan vooral buiten Jungiaanse kaders om.â€
Wat ik ervan begrijp is het volgende: de Pauli/Jung Letters beslaan een periode van 26 jaar nl van 1932 tot 1958 (zie ook de titel van het door Martin getipte boek (dat uiteraard ook op mijn lijst aan te schaffen boeken is geplaatst). In totaal heeft Pauli ca. 1300 dromen beschreven,die hij zelf noteerde. Nergens ben ik tegen gekomen dat Pauli 1300 dromen in minder dan een half jaar zou hebben geproduceerd.
Wel ben ik dit tegengekomen: During five months of analysis with Rosenbaum, Pauli recorded hundreds of dreams. He then worked on his own for several months before entering into a two year period of meetings with Jung himself, which some biographers claim was for analysis and others say was the meeting of colleagues exploring theories related to their common interests.14 Regardless of interpreters’ claims, in a letter written to Jung in July of 1934 Pauli makes it clear that the relationship was a therapeutic one. He wrote to break off the sessions, which had been focused on “dream interpretation and dream analysis.†The next year, Pauli renewed contact by sending Jung some notes and drawings from his own efforts to work though fantasy and dream material; thus began a relationship that would continue until 1957, when Jung experienced a period of illness. Jung recovered, but Pauli subsequently became very ill and died in 1958 as a result of pancreatic cancer.15
Nand, het blijkt dat niemand minder dan Robbert Dijfgraaf een recensie heeft geschreven n.a.v. een verschenen biografie over Pauli: http://staff.science.uva.nl/~rhd/pauli.html
Daarin staat onder meer: “Tot ontsteltenis van de fysici maar tot grote vreugde van alle new age goeroes sindsdien, blijven Pauli en Jung corresponderen en gaan zelfs uiteindelijk samenwerken. Pauli zal zijn gehele leven zijn dromen noteren. Maar na zijn dood in 1958 verbrandt zijn tweede vrouw deze documenten allemaal, omdat zij deze maar gekunsteld vond en bang was dat dit aspect van Pauli een eigen leven zou gaan leiden. Alleen de exemplaren die hij naar Jung stuurde zijn bewaard gebleven.”
@ Theo s
Je bestrijdt kennelijk niet dat jouw interpretatie “ 1300 dromen in minder dan een half jaar†niet juist is.
Gelukkig dan toch dat Jung wel alles bewaard heeft zodat we toch nog deelgenoot kunnen zijn van de boeiende vruchten van de samenwerking tussen Jung en Pauli.
De term “new age goeroes†van Dijkgraaf zegt me weinig. Typisch een kwalificerende opmerking waar je weinig aan hebt. Dijkgraaf begint zijn stuk met : “ De twintigste eeuw begon met twee intellectuele kanonschoten. In 1900 ontdekte Max Planck de quantummechanica en publiceerde Sigmund Freund zijn meesterwerk Die Traumdeutung. Tussen deze twee pijlers van de fysica en de psychoanalyse zou het leven plaats vinden van de theoretisch fysicus Wolfgang Pauli, in datzelfde jaar geboren in Wenen.â€
Ik dacht dat ze bij de Stichting Skepsis bv heel anders tegen Freud aankijken dan Dijkgraaf, gezien de inhoud van de skeptische artikelen over Freud. Als Dijkgraaf een Freud-adept zou zijn (en daar lijkt het op) is hij min of meer automatisch een Jung-hater. Ik hou het liever op de inhoud van wat ik op mijn bordje krijg en zelf beoordeel, niet gehinderd door welke kwalificatie van welke goeroe dan ook!
Nand, dit heeft helemaal niets met Skepsis te maken. En al helemaal niet met hoe er ‘bij Skepsis tegen wie of wat wordt aangekeken’. Zo werkt dat ook helemaal niet. Er zijn geen ‘clubstandpunten’ of zo…
In elk geval wordt er gesproken over honderden dromen van Pauli, en dat hij zich daar met zijn grootste ‘precisie’ op wierp, meteen vanaf de aanvang van de therapie.
Ik koos het citaat niet om de new age goeroes, maar omdat Dijkgraaf zegt dat er in elk geval ook een hoop dromen verbrand zijn.
In een heel ver verleden werkten wij nog ooit een boek door met de titel Theories of Personality, met gecomprimeerde samenvattingen van het denken van Freud, Jung, Adler enzovoort. Wat me onder meer nog is bijgebleven is mijn persoonlijke scepsis ten aanzien van het begrip ‘betekenisvolle coïncidenties’.
Maar nu het zo ter sprake komt via jou, en mede door dat artikel dat Martin aandroeg, is het in dit internettijdperk nogal voor de hand liggend dat je bijvoorbeeld nog eens gaat googelen op ‘pauli dromen’. Op zich is het wel een interessante geschiedenis. Daar is nu een hoop over te vinden.
Het probleem hier is dat bv DLT voor veel mensen nog helemaal niet plausibel heeft gemaakt dat er nog iets meer is dan de natuurlijke werkelijkheid, ofwel dat de natuurlijke werkelijkheid slechts een deel is van de totale werkelijkheid.
Ik zie overigens ook nergens een wetenschap die serieus meent dat ‘alle raadsels op den duur ontsluierd zullen worden’ , dat lijkt me een 1ste klas stroman.
Ik denk juist dat in sommige mensen een wat hier genoemd wordt ‘latent – trancedent beginsel’ aanwezig is, dat zijn bijvoorbeeld mensen die stukjes van DLT lezen en denken: “ja daar kan ik wat mee.”
Er zijn ook mensen waar dat beginsel niet aanwezig is, en die herkennen hoogstens dat DLT kwaliteitswerk aflevert, maar vinden de argumenten niet overtuigend.
@ Blackadder
Nog een prijs gewonnen in de Tour de France toto dit jaar?
Ik had het tussen haakjes gedeelte (alle raadsels zullen op den duur worden ontsluierd) beter kunnen weglaten. Het blijft lastig zo’n stukje schrijven. Des te meer bewondering voor DLT (tegenwoordig Jan Riemersma) die doorwrochte lange stukken schrijft zonder veel misverstanden op te wekken.
Ik zou natuurlijk heel flauw kunnen zeggen dat jouw zin: “Er zijn ook mensen waar dat beginsel niet aanwezig is, en die herkennen hoogstens dat DLT kwaliteitswerk aflevert, maar vinden de argumenten niet overtuigendâ€, ook zou kunnen luiden: “Er zijn ook mensen die weliswaar ook een latent-trancendent beginsel in zich hebben en die herkennen dat DLT kwaliteitswerk aflevert, maar zijn argumenten nog niet overtuigend vinden (wellicht komt dat nog als DLT nog betere argumenten aandraagt). Maar je hebt gelijk, ik moet van jouw zinnen afblijven.
Hierbij geef ik het stokje weer terug aan meester Riemersma. Ik moet me de komende weken gaan bezighouden met een klus die geconcentreerde aandacht vraagt. Blogbijdragen erbij leidt vrees ik tot blunders of bij de klus of op het blog. Laat Jan Riemersma maar weer verder gaan met te proberen het “latent-transcendente†beginsel in zijn trouwe lezers “aan te slaanâ€! Of misschien is de methode die de Trouwe lezeres aanbeveelt nog beter. Ik hoop op een klein zesje van meester Riemersma voor mijn bijdrage, maar ik vrees het ergste.
Het heeft mij in ieder geval veel opgeleverd. Veelbelovende boekentips voor boeken die ik nog niet kende en ga aanschaffen (Pauli/Jung letters via Martin; Het Numineuze via Trouwe Lezeres; Tao van Fysica via Paul) en nuttige internetverwijzingen van Theo s.
Beste heer Braam,
Mijn kennis van kernfysica is wat weggezakt, maar ik vond ergens : “De hoeveelheid natuurlijke radioactieve stoffen in een mens is zo’n 120 Bq per kilogram.†Ik straal dus nogal wat energie uit. Het verband met mijn (minimale) creatieve prestaties zie ik ook na een week hard nadenken nog steeds niet.
Ik ben ook benieuwd of DLT enig verband ziet tussen religie als cultuurverschijnsel en aangeslagen elektronen, waarbij het woord energie in twee geheel verschillende betekenissen wordt opgevat. Anders gezegd, is er verband tussen de tweedeling van de menselijke geest in bewust en onbewust en de natuurkundige tweedeling in klassieke behoudswetten en dualisme/onzekerheden van de kwantumfysica ? Pauli (en Jung ongetwijfeld ook) vond aan de hand van zijn dromen van wel, zelf zie ik er helemaal niets in. De tot heden door DLT gevolgde evolutionaire redenering wijst mijns inziens ook niet in de richting van een collectief onderbewuste met archetypen, al dan niet latente geestvonkatomen, etc., etc.
Ik moest wel met een lantaarntje zoeken op internet naar kritiek op Jung, teneinde het broodnodige tegenwicht te kunnen geven tegen de hierboven genoemde gnostische literatuur, maar ik vond dan toch nog : Richard Noll, “The Aryan Christ: The Secret Life of Carl Jung†en “The Jung Cult: Origins of a Charismatic Movementâ€.
Overigens is er al iemand gepromoveerd op de relatie tussen Pauli en Jung : Harry van Meijgaard, “A Man of This Ageâ€, antiquarisch verkrijgbaar.
En ja, Peggy Lee oogt charmanter dan Wolfgang Pauli, maar Theo s zou Trouwe lezeres en mij eens moeten zien !
@ Mw Atsou-Pier
Eigenlijk heb ik het stokje teruggegeven aan Jan Riemersma, wegens drukke andere werkzaamheden. Maar dit moet ik voor de goede orde toch nog even kwijt.
Richard Noll is een echte Jung-basher. De beschuldigingen van Noll aan het adres van Jung worden duidelijk weerlegd door Anthony Stevens in het nawoord van zijn boek “On Jungâ€:
http://books.google.nl/books?id=IbGSol_93l8C&pg=PA313&lpg=PA313&dq=kritiek+op+richard+noll&source
Alhoewel Nand het stokje inmiddels aan de LT heeft teruggegeven, kan ik het toch niet nalaten om nog snel even te reageren op de doorwrochte pennevrucht van iemand met ook nog eens zo’n smakelijke seizoensvrucht (ze zijn er weer!) als achternaam
Nand Braam stelt: “Er zijn, volgens mij, in ieder geval 2 factoren aan te geven die de ontwikkeling van het latent-transcendent beginsel remmen of zelfs geheel kunnen doen uitdoven:
1. De orthodoxie.
2. Een wetenschap die pretendeert dat een naturalistisch/materialistisch wereldbeeld het enige juiste wereldbeeld is.”
Dit onderscheid is interessant omdat namelijk op ietwat slinkse wijze, alle niet orthodoxe vormen van Religie buiten het schotsveld gehouden worden. Daarom een kleine provocatie door de stelling van NB nog verder te veralgemeniseren.
Zoals NB ook concludeert, heeft de LT op heldere wijze aannemelijk gemaakt dat er een Transcendente werkelijkheid kan bestaan, die echter nimmer te doorgronden zal zijn door onze menselijke, door evolutionaire overlevingdrang gevormde breinen.
Daar zou je eigenlijk moeten stoppen en de conclusie accepteren “as is”. Elke poging tot het doorgronden van een Transcentale werkelijkheid is immers per definitie tot mislukken gedoemd. Sterker nog: elke poging tot het menselijk inkleuren (religieus of materieel/wetenschappelijk) van deze voor ons ontoegankelijke werkelijkheid, maakt het matglas waardoor we turen per definitie alleen maar troebeler.
Natuurlijk kunnen we wel proberen zo’n Transcendente werkelijkheid te “ervaren” en ons zo volledig mogelijk open te stellen voor die ondoorgrondelijke, onlogische schoonheid, maar…
…hoe meer menselijke inkleuring we aan dit soort subjectieve ervaringen geven, des te meer onze zintuigen vertroebelde en gefilterde informatie zullen doorgeven, omdat ze vroeger of later toch weer in conflict komen met een geprekleurd wereldbeeld dat zich te ferm in onze breinen genesteld heeft.
Dus daarom a.u.b. niet de ervaring van het Trancendente meteen als de ‘Goddelijke vonk’ inkleuren, maar deze meer zien als ‘een indrukwekkende zintuigelijke verwondering van een volkomen onbeschreven breinblad’ (misschien dat een jong kind dit nog het dichtste kan benaderen).
@ Agno
Ja, ik kan het dan ook weer niet laten om toch weer kort te reageren (het blijft een buitengewoon boeiend onderwerp dat blijkt maar weer en het is zo belangrijk dat je er snel toch andere belangrijke dingen even voor aan de kant zet).
Ik ben het met je eens dat alle religies “verstikkend†kunnen werken maar binnen de religies de orthodoxie altijd het sterkst. In Jungiaanse taal heet het: hoe kunnen we het “archetypisch†in de ziel “ingebedde†transcendente beginsel “levend†houden. In die opvatting heeft “jouw kind†dus niet een volkomen ongeschreven breinblad. Over de vraag of een kind wel of niet een onbeschreven breinblad heeft bij de geboorte zijn de meningen uiteraard verdeeld. Het zal duidelijk zijn dat ikzelf (Jung’s theorie over archetypen in hoofdlijnen onderschrijvende) van mening ben dat er bij de geboorte wel degelijk al wat op dat breinblad geschreven staat. Maar eigenlijk is het misschien niet eens zo belangrijk wie er gelijk heeft. Het gaat er volgens mij uiteindelijk om en dan haak ik aan bij de Trouwe Lezeres om letterlijk en figuurlijk “stil†te “staan†bij het “numineuzeâ€, als het ons overkomt en het niet slechts even vast te houden en meteen weer overgaan tot de orde van de dag. Als het ons overkomt (en wie overkomt het in zijn leven niet, vraag ik me af) kunnen we er verder mee werken. Dat is ook mijn kritiek op de “genadeleer†die Lucas inbracht. Dat is me te passief en predestinerend. Lucas zou eens in de “leer†moeten gaan bij Trouwe Lezeres. Zij zal ongetwijfeld overtuigender argumenten/voorbeelden voor hem hebben dan ik. In mijn libretto van de opera over DLT (grapje) heb ik daarover al een acte opgenomen in gedachten. Het einde van die acte is prachtig.
Nand, kijk maar uit dat het niet verkeerd afloopt met je klus. Ik zou best bij Trouwe Lezeres in de leer willen maar dan ook ‘genadeloos’. Er zitten soms grote verschillen in kleine woordjes. Ik heb niet over genadeleer gesproken maar over genade. Het feit dat ik genade ervaar wil niet zeggen dat ik een leer aanhang.
En Agno, als het transcendente doorgrond kan worden is het niet transcendent meer. Transcendent is dus per definitie niet te doorgronden. Dat neemt niet weg dat ieder dat voor zich kan inkleuren, zelfs moet inkleuren. Want als je goed hebt opgelet weet je inmiddels dat we de gekste dingen kunnen verzinnen en bedenken maar het moet wel coherent zijn.
@ Lucas
Bedankt voor de correctie. De gecorrigeerde versie zit nu goed opgeslagen in mijn hoofd/geheugen.
Beste Nand,
Nu worden we wel heel nieuwsgierig naar jou opera! Toevallig ben ik een liefhebster van opera, al ben ik meer georiënteerd op de muziek en dan vooral op de stemmen, dan op de teksten. Maar als jou tekst klaar is voor het libretto, wil DLT daar vast nog wel een plekje voor inruimen.
): ik krijg het gevoel dat je wat uitspraken van Tjeu van den Berk of de recensent aan mij toegeschreven hebt: ik kan me b.v. niet herinneren een methode aanbevolen te hebben (nand braam | 15 augustus 2010 om 9:02 )
Verder voel ik me nogal onterecht ‘opgehemeld’ (
Eigenlijk heb ik naast mijn boerenverstand maar één methode: neem waar, voel en ervaar.
En soms is dat aardig genadeloos, Lucas……(serieus en met een glimlach bedoeld)
@ Trouwe Lezeres
Een libretto voor een opera is een geweldig karwei. Ik heb er absoluut geen ervaring mee, maar zou het wel willen leren, als het tenminste te leren is. Wat er op het blog van DLT gebeurd is en nog gebeurt, leek me wel een geschikt item voor een opera. Een echt libretto van een opera is overigens veel te groot voor het blog van DLT.
Je hebt gelijk dat je voorheen geen methode aanbevolen hebt. Excuses voor de te ruime interpretatie van mijn kant.
Maar nu beveel je, volgens mij, toch wel een methode aan als je zegt:†Eigenlijk heb ik naast mijn boerenverstand maar één methode: neem waar, voel en ervaarâ€. Een goed advies, volgens mij.
Waarmee ‘wijsheid’ en ‘kennis’ weer een dubbelloopsgeweer vormen. Het nu ontbreken van zelfs niet ultiem onbereikbaar gedachte kennis (waarom wordt een mens manisch-depressief en werkt lithium tegen de manie). Leef ‘verstandig’, dus rook niet. Hoezo, dat in alle varianten?
Riemersma gaat het om kennis en logica, ten eerste. Dat hij daarmee zijn ‘geloof’ een rationeel fundament wil geven, ‘ervaar’ ik als ‘logisch’. Dat hij uiteindelijk een beroep moet doen op ‘ervaring’, als hij verder wil spreken over het mens-zijn, ervaar ik ook als ‘logisch’ (in de beperktere zin van de logica als zodanig).
Kortom, dan kom je op ‘wijsheid’, sympathiek zijn, aardigheid, snuffelen, uit. Nou ja, met een groot woord: Liefde en haar Spielereien.
Tja, en waarom zo’n woord dan weer gewoon aan spiegeleieren doet denken. Het zal de context zijn, niet allen van het woord, maar ook van het blogsgewijs geuite op virtuele feestjes.
Moet ik me nu echt nog een keer gaan verdiepen in de ‘visionaire’ Jung? Van dromen geen echte ‘verzameling’ aan gelegd. (Op die van Pauli, één mens, na dan misschien.) (En als ik één zo’n mooi verwoorde droom van Pauli bij Dijkgraaf zie verwoord: dat kan m.i. helemaal niet zonder ‘bijwerking van het bewuste verstand’ bij ‘opschrijven’. Het was een genie, maar denkelijk niet in het ‘objectief’ waarnemen van dromen. Probeer het eens, zou ik zeggen. Ik heb het gedaan, een tijdje. Zie, hoe uw eigen subjectieve ‘geest’ werkt, al bij het opschrijven, hoe eerlijk je ook wilt zijn.
Alleen bij 1+1=2 hoef je niet te twijfelen, bij de rest wel.
Zie b.v. http://personal.lse.ac.uk/cartwrig/PapersGeneral/Natural%20laws%20and%20the%20closure%20April%2018%202008.pdf
van Jan’s grote voorbeeld Nancy Cartwright. Wat betreft physics is prof. Cartwright empiricist (zie aan het begin van de pdf) maar voor haar “rich untidy world” (zie eind pdf) is ze dat opeens niet meer. Dus de prof. zoekt het contact met de natuurwetenschap maar wil er dan toch uiteindelijk niet aan.
“I offer a picture of a far richer world, one with a vast variety of features, most of which cannot be captured under concepts that could be regimented into systems of relations and measurement procedures that look anything like those of modern mathematical theories in physics and especially not of any one single consistent theory. These features too can affect even the behaviour of fundamental particles.”
“I offer a picture”; wat moeten fysici met dat soort loze mededelingen? “These features too can affect even the behaviour of fundamental particles” – je vraagt je af waarom fysici al meer dan 100 jaar zo’n moeite doen om de fundamentele interacties te ontrafelen.
Sterker nog, zou die variety of features effect kunnen hebben (Crawford geeft niet veel onderbouwing voor die mogelijkheid) op b.v. kwantumniveau, dan valt er in het geheel niets meer te onderzoeken op dat gebied. (Ik plagieer hier, zoals gebruikelijk, een of andere Middeleeuwse kerkvader).
Waarom komt bij de ene mens dit latent-trancendent beginsel wel tot ontwikkeling en bij de ander niet?
Er zijn, volgens mij, in ieder geval 2 factoren aan te geven die de ontwikkeling van het latent-transcendent beginsel remmen of zelfs geheel kunnen doen uitdoven:
a. De orthodoxie.
b. Een wetenschap die pretendeert dat een naturalistisch/materialistisch wereldbeeld het enige juiste wereldbeeld is.
Een ander voorbeeld vallend onder a. nu niet vanuit de westerse wereld maar vanuit het oosten is te vinden in het artikel “De grondwet is er ook voor afvallige moslims†van Michiel Hegener uit de Volkskrant van 23 augustus jl. waar hij o.a. schrijft:
“ Dagelijks worden wereldwijd zo’n 80 duizend kinderen geboren in een islamitisch gezin. Zonder uitzondering worden ze meteen beroofd van hun vrijheid van godsdienst: nog voordat ze zijn gaan ademen wordt hun meest fundamentele recht van hen afgenomen, met verwijzing naar Koran en Allah. Ze zijn vanaf hun eerste seconde op aarde per definitie moslim, en al opgroeiend, worden ze gehersenspoeld met het idee dat je de islam niet kunt verlaten.â€
De tekst van het volledige artikel is te vinden onder:
http://extra.volkskrant.nl/opinie/artikel/show/id/6440/
Overigens ben ik het in hoofdlijnen niet eens met het artikel van Hegener. Zo vergeet Hegener te zeggen dat in artikel 6 , lid 1, van de Nederlandse grondwet wel degelijk voorzien is in het recht op godsdienstvrijheid van zowel groepen als het individu gelet op de tekst: †Ieder heeft het recht zijn godsdienst of levensovertuiging, individueel of in gemeenschap met anderen, vrij te belijden, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.†Hegener bedoelt, denk ik, dat hij vindt dat de vrijheid van godsdienst voor het individu in islamitische landen vergroot moet worden. Dat ben ik met hem eens. Maar dat moeten ze in die landen zelf bevechten, volgens mij. In Nederland is de vrijheid van godsdienst voor groepen en het individu goed geregeld naar mijn mening. Nu lijkt het verhaal van Hegener wel erg sterk op een slim propagandapraatje voor Wilders.
De goede bedoeling van Michiel Hegener, dat was meteen ook het enige goede dat ik in zijn artikel kon vinden, nadat ik mij door een brij van misvattingen omtrent religie en (grond)rechten had heen geworsteld. (Het grondrecht op een ongestoord gezinsleven ziet hij over het hoofd). Hij beroept zich op het Verdrag voor de rechten van het kind, ook heel goed bedoeld uiteraard en dringend noodzakelijk, maar daarin zitten een aantal zaken waarvan men niet kan aanwijzen of ze nu door New Age of door het Nieuwe Atheïsme zijn geïnspireerd. Over de vrijheid van religie/levensovertuiging van het kind heb ik al eens iets gezegd op Taede Smedes’ blog “Kluun spiritueel of Pauw flauw?â€, maar ik zie nu ook dat het kind het grondrecht van vrije vereniging (mits vreedzaam) heeft, zelfs zonder dat erbij staat dat een en ander bij zijn leeftijd moet passen. Kan iemand mij uitleggen wat een driejarige peuter moet met het grondrecht op vrije vereniging ?
Maar ik zit nog steeds met dat latent-transcendente beginsel in ieder mens. Als onderbouwing voert u de archetypen van Jung aan. Nu zal het best zo zijn dat er bepaalde archetypen zijn aan te wijzen in het denken van de mens, we hebben immers allemaal ongeveer dezelfde kronkels in onze hersenen. Maar bij Jung zijn die archetypen, als ik het goed begrepen heb tenminste, manifestaties van een collectief onbewuste. Dat collectieve onbewuste is echter een gnostisch dogma, want enige verifieerbare aanwijzing voor het bestaan ervan is er niet, voor zover ik weet. U heeft een bewustzijn, ik heb een bewustzijn, en wij zullen ons ongetwijfeld wel eens van hetzelfde bewust zijn, maar verder kan ik daar niets collectiefs aan ontdekken (in de zin dat ieders bewustzijn deel uitmaakt van een collectief bewustzijn). Bent u hierboven niet bezig het ene gnostische dogma met het andere te verklaren ?
@ Mw Atsou-Pier
Het bestaan van een collectief onbewuste voor 100 % bewijzen is natuurlijk moeilijk. Jung geeft toch wel heel sterke aanwijzingen voor het bestaan ervan. Hij heeft mij in ieder geval, een aantal van zijn boeken gelezen hebbende, overtuigd van het bestaan ervan.
Dan heb ik nog een verzoek aan u: Inmiddels zal het u waarschijnlijk ook duidelijk geworden zijn dat het artikel van Marcel Hulspas over Jung, dat nog steeds op de website van de Stichting Skepsis staat onder het kopje “skeptische artikelen, onderdeel psychologieâ€, zwaar onder de maat is en eigenlijk niets meer dan een poging tot karaktermoord op Jung. In het bewuste artikel geen verwijzingen naar boeken van Jung zelf (waren de boeken van Jung misschien te moeilijk voor Hulspas?) en van de omvangrijke literatuur over Jung is de kern de 2 boeken van de bekende Jung-basher Richard Noll, waar Hulspas zich in het bedoelde artikel hoofdzakelijk op baseert.
Ik heb een verzoek aan u: zoudt u zo vriendelijk willen zijn bij de bobo’s van de Stichting Skepsis (Nienhuys;Nanninga) er op aan te dringen dit skeptisch artikel te verwijderen van de site? Komt u liever niet aan met het, volgens mij, onjuiste argument dat de Stichting Skepsis geen verantwoordelijkheid draagt voor een skeptisch artikel. De artikelen worden gepubliceerd onder de kop “skeptische artikelenâ€. Bovendien staat er nergens een mededeling dat de Stichting Skepsis geen enkele verantwoordelijkheid draagt voor de inhoud van deze artikelen. Ik realiseer me dat u veel weerstanden zult moeten overwinnen om aan mijn verzoek te voldoen. Echter, sportiviteit is een mooie eigenschap.
Ik heb het artikel van Marcel Hulspas nog eens nagelezen, maar ik zie niets dat niet klopt ; ik vind het een nogal gematigde beschrijving van Jungs leven en werk. Had Hulspas het in 2009 gepubliceerde Red Book, waarin Jung zijn ontmoetingen met diverse entiteiten uit het onbewuste beschrijft, gelezen, dan had hij er willicht een schepje bovenop gedaan.
Mogelijk zitten er fouten in de bronnen van Hulspas, maar wat precies klopt er dan niet bij b.v. Richard Noll ?
Zolang dat niet geëxpliciteerd wordt is het voorbarig van karaktermoord of bashing te spreken. Ik heb het eerder door u opgegeven nawoord van Jungiaan Anthony Stevens in “On Jung†gelezen : mij overtuigde die weerlegging van Nolls kritiek niet, ik kreeg al lezende eerder de indruk dat Noll niet veel naast de waarheid moet hebben gezeten.
Voor de duidelijkheid, het probleem is uiteraard niet dat Jung gnostische dingen geloofde, dat staat iedereen vrij, maar dat er (grote) vraagtekens zijn te zetten bij de algemene beweringen die hij als psycholoog/psychiater deed over de menselijke geest, etc, en wel omdat zijn empirisch onderzoek een rommeltje was, zelfs naar de wetenschappelijke normen van die tijd (eigen innerlijk en gesprekken met psychiatrische patiënten, de meest obscure geschriften). Ik weet niet meer wie zei dat het erop lijkt dat Jung zijn leven lang niet anders deed dan bewijzen zoeken bij de innerlijke kennis die hij als kind reeds had bekomen.
Dan nu twee kritische beschouwingen van mensen die u met de beste wil van de wereld niet van het plegen van karaktermoord of bashing kunt beschuldigen : de joodse filosoof Martin Buber en gnosticus Stephan A. Hoeller (bien étonnés de se trouver ensemble).
Intypen : “Martin Buber on psychologyâ€, tweede site is de google-versie. Op blz. 34 begint het hoofdstuk “Buber and Jungâ€, vanaf blz. 46 gaat het over Jung, gevolgd door repliek van Jung en dupliek van Buber. Buber zegt daarin ondermeer dat Jung de grenzen van de psychologie overschrijdt door het doen van metafysische beweringen.
Intypen : “The Gnostic Jungâ€, tweede site is de amazon-versie. Lezen vanaf blz. 3. Stephan A. Hoeller heeft het over de hermetisch afsluiting van Jungs bronnen, hij oppert zelfs de mogelijkheid dat veel zoniet het gehele wetenschappelijke werk van Jung berust op visionaire openbaringen.
@Mw.Atsou Pier.
In de verwijzingen die u aanhaalt gaat het inderdaad om kritische beschouwingen (ik kende ze overigens wel). Daar heb ik geen moeite mee. Kritiek moet er zijn. Ik blijf erbij dat het stuk van Hulspas geen kritische beschouwing is maar een poging tot karaktermoord . Uw interpretatie van de kritiek van Anthony Stevens op Richard Noll vind ik ook merkwaardig. Maar u heeft natuurlijk recht op uw eigen interpretaties. Het valt mij op dat u weer alleen maar aankomt met gegooglede kritiek van anderen. Heeft u zelf eigenlijk wel eens een boek van Jung gelezen? Ik blijf het vreemd vinden dat een organisatie zoals de Stichting Skepsis, die pretendeert de “echte†wetenschap te vertegenwoordigen, een artikel opneemt van iemand die niet de boeken van Jung zelf bespreekt en vervolgens, als het over Jung zelf gaat, zich vrijwel uitsluitend baseert op één bron Richard Noll, die ook nog zeer omstreden is. En dan verder niets positiefs over Jung bij Hulspas (denk aan Pauli/Jung discussie; inspanningen Jung voor verspreiding Nag Hammadi-geschriften (codex Jung) etc. etc.; niets positiefs over Jung bij Hulspas, dat is op zijn zachts gezegd ook vreemd. Gelukkig zijn er ook veel objectieve boeken over Jung (zie de literatuurlijst bij Carl Gustav Jung op de Nederlandse Wikipedia).
@ Jan Riemersma
Ik geef nu het stokje voor de derde keer aan je terug en nu definitief. Het belangrijkste is wel gezegd, dacht ik. Dank dat ik de gelegenheid kreeg een bijdrage te mogen plaatsen op uw blog. Het heeft me veel opgeleverd en ik heb er veel van geleerd.
Jan Riemersma heeft vast geen tijd om het stokje over te nemen. Hij is ongetwijfeld òf bezig met zijn promotie, òf diep verzonken in de automythologie (zie voetnoot Hulspas) van Jungs “Herinneringen, dromen, gedachtenâ€, of in het wat kortere Red Book met achterin de “Zeven preken voor de dodenâ€, en gaat ons binnenkort verblijden met een kritische bespreking.
Beste Jan,
Hopelijk ben je in goede gezondheid. Dat gaat boven alles. Als dat zo is, zou je dan in een paar regels aan kunnen geven, waarom je en hoelang je geen tijd meer hebt voor (of zin hebt in) nieuwe stukjes? Vermoedelijk heel druk met de geplande promotie, of een heel verre reis, maar laat de goegemeente even niet te veel gaan raden…
Het onderwijs is in Utrecht toch ook al wel weer begonnen?
Groet, Theo s
Zeg Jan, ik raak nu toch en beetje bezorgd. Het ‘ding’ (blog) waar sommigen toch een beetje aan gehecht raakten (eens of oneens doet er niet zo toe) opeens ‘geheel’ buiten je aandacht, terwijl het nog in de lucht is. Aan waardering heeft het niet ontbroken! Wat is er in ‘s hemelsnaam aan de hand?
Dat het vooral goed met je moge gaan, veel belangrijker nog dan een ‘logische’ God (of niet).
Ik ken de mores van het internet niet goed, maar jij lijkt me nou net niet de man die ze zomaar aan zijn laars lapt. Dus ja, help me (en sommige anderen) even van mijn (hun) zorg af, ook al zit je in Timboektoe (letterlijk of symbolisch).
Groet, Theo s.
Theo s,
Gewoon even geduld, Theo. Hij is waarschijnlijk met zijn promotie bezig en dan is het vast niet goed voor hem dat hij zijn aandacht moet verdelen.
Als de tijd daar is, horen we ongetwijfeld wel het een en ander van hem.
Straks staat hij weer juichend op het blog!
Laten we hem toewensen dat hij het er schitterend van af brengt, waar hij ook mee bezig is!
Ik vermoed ook dat hij met zijn promotie bezig is. Ook ik wens hem toe dat hij het er schitterend van af brengt, maar daar ben ik vrijwel zeker van, en hij daarna terug tijd heeft om zijn volle aandacht aan dit schitterende blog te wijden.
TheoS en anderen, het is werkelijk zo dramatisch niet
. Vorige maand is een van mijn muurpluggen stuk gegaan. De nieuwe kreeg ik niet geinstalleerd (bleek ook defect) en nu wacht ik op nieuwe. Als ik thuis weer online ben zal ik ogenblikkelijk weer posten. Ik heb genoeg liggen, o.a. drie boekbesprekingen (Joke van Saane Religie is zo gek nog niet, E Brian Davies Why beliefs matter, Dooremalen c.s. Stof tot denken). Computeren op het werk is toch behelpen, ik wil er graag thuiseen beetje rustig voor kunnen zitten. That’s all… Vermoedelijk in de loop van volgende week weer online!
Dank voor de toelichting Jan.